Word order: the whole story

The position of the words in Dutch isn't fixed, but fortunately there are clear rules.

A basic sentence

A normal sentence:

  • Sanne
    (subject)
  • drinkt
    (verb)
  • koffie
    (rest)
  • .
     

A question:

  • Drinkt
    (verb)
  • Sanne
    (subject)
  • koffie
    (rest)
  • ?
     

Which word comes before the basic sentence?

Now we put one or more words before the basic sentence.
After which words do we get which sentence structure?

Basic sentence

After the words:

en, maar, want, of (or), dus*

* = By dus you can choose: with or without inversion.

Subclause

After the words:

dat
omdat
doordat
voordat
zodat
...
als
zoals
of (if)
alsof
die
hoewel
terwijl
toen
sinds

Question words without a question:

wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe, welk(e)
Inversion

After all other words.

Examples

Normal sentences have this structure:

  • En
  • Nu
  • Omdat
  • subject
  • verb
  • rest
  • perfect
    infinitive
    om...te
  • .

A real sentence:

  • -
  • Elk jaar
  • Doordat
  • Joost
  • koopt
  • een vliegtuig
  • .

Important: an inverted jij-form loses the 't':

  • Want
  • Volgens mij
  • Omdat
  • je
  • hebt
  • veel geduld
  • .
Een vrouw haalt kerstlichtjes uit de knoop.

With a preposition

The preposition (van) is part of the rest and remains at the same place. Even when the preposition is part of the verb, as in houden van:

  • -
  • Helaas
  • Ik zie dat
  • Sylvia
  • houdt
  • van
  • grote risico's
  • .
Een meisje dat in een winkelwagentje een helling afrijdt.

With an infinitive

  • en
  • Plotseling
  • Totdat
  • Het rendier
  • wilde
  • niet meer
  • lopen
  • .

With a perfect form

  • -
  • Vorig jaar
  • Sinds
  • Ik
  • heb
  • vorig jaar schaatsen
  • gekocht
  • .
Een jongen zit naast het water. Naast hem ligt een paar schaatsen.

Om...te

  • Want
  • Nu
  • Terwijl
  • Ze
  • rent
  • door de stad
  • om de trein te halen
  • .

One more example

Important: in a subclause, the subject (er) comes right after dat, omdat, als, ...:

  • -
  • In Utrecht
  • Omdat
  • Vanavond
  • is
  • er
  • een concert
  • .